Een plat dak heeft een hellingshoek tot ongeveer 10 graden en krijgt in de praktijk 2% afschot, oftewel 2 cm per meter. De opbouw telt 4 lagen: dakvloer, dampscherm, isolatie en waterdichting. Van de 3 mogelijke opbouwen geldt alleen het koude dak als niet-conform.
Op deze pagina staat wat een plat dak precies is, waarom het afschot nodig heeft, hoe de opbouw in elkaar zit, waarom een koud dak afgeraden wordt, hoe het water afgevoerd wordt, wat plasvorming aanricht, wat je zelf kan doen, en hoe een plat dak zich verhoudt tot een hellend dak.
Waarvoor heb je een dakwerker nodig?
Een dakwerker nodig hebben begint bij het soort werk. Kies hieronder wat bij jouw dak hoort, dan zie je meteen de richtprijs die verderop op deze pagina staat.
Selecteer hierboven een werktype om de richtprijs te zien.
Wat is een plat dak precies?
Een plat dak is een dak dat vrijwel waterpas ligt, met een hellingshoek tot ongeveer 10 graden. Boven die grens spreekt men van een hellend dak, en dat vraagt een andere opbouw en andere materialen. Het woord plat is dus misleidend, want volledig vlak hoort een dak nooit te liggen.
Dat verschil van enkele graden verandert het hele principe. Een hellend dak werkt met overlappende pannen die het water doorgeven, een plat dak met een doorlopende waterdichte laag.
Bij een hellend dak mag een enkele pan lekken zonder gevolg. Bij een plat dak is elke naad en elke doorvoer een mogelijk lek, en daarom telt het detailwerk daar zwaarder dan het materiaal.
Waarom heeft een plat dak afschot nodig?
Een plat dak heeft afschot nodig omdat stilstaand water elke zwakke plek vindt die er is. De gangbare waarde is 2%, oftewel 2 cm hoogteverschil per meter, en dat volstaat om het water richting de afvoer te sturen. Zonder dat verval blijft er water staan.
Het afschot komt zelden uit de draagvloer zelf. Meestal wordt het gemaakt met afschotisolatie, platen die aan de ene kant dikker zijn dan aan de andere.
Bij een renovatie is dat vaak de duurste keuze op tafel. Een bestaand dak zonder verval recht trekken betekent de hele opbouw vernieuwen, en niet alleen de bovenste laag.
Wat richt staand water aan op een plat dak?
Staand water op een plat dak versnelt de veroudering van de dichting op precies die plekken waar het blijft liggen. De laag werkt daar harder, en de gevolgen stapelen zich op. De vier effecten staan hieronder opgesomd.
- Versnelde veroudering van de dichting. Water plus zonlicht tast de toplaag aan. Op de plas zie je dat eerst, aan verkleuring en blaasjes.
- Vorstschade in de winter. Bevriezend water zet uit in elke haarscheur en trekt die verder open.
- Extra gewicht op de constructie. Een plas van een centimeter dik weegt 10 kg per m². Zakt het dak daaronder door, dan wordt de plas dieper.
- Algen, vuil en zaad. Waar water staat, hoopt vuil zich op. Daaruit groeit begroeiing die de dichting mechanisch beschadigt.
Dat derde punt is een vicieuze cirkel. Hoe langer de plas blijft, hoe meer de constructie doorbuigt, en hoe meer water er de volgende keer blijft staan.
Hoe zit de opbouw van een plat dak in elkaar?
Vier lagen telt de opbouw van een plat dak, van onder naar boven. Waar de isolatie in die stapel zit, bepaalt hoe het dak heet en of het werkt. De vier lagen staan hieronder in volgorde.
- Ten eerste de dakvloer. Beton of een houten plaatvloer op een balklaag. Deze laag draagt, maar houdt geen water tegen.
- Ten tweede het dampscherm. Aan de warme zijde, dus onder de isolatie. Het houdt binnenvocht uit de opbouw.
- Ten derde de isolatie. Bij voorkeur in afschot gelegd, zodat de helling en de isolatie in een beweging geregeld zijn.
- Tot slot de waterdichting. EPDM, roofing of PVC, doorlopend over het hele vlak en omhoog tegen elke opstand.
Op de plaats van de isolatie in die stapel worden drie opbouwen onderscheiden, en die verschillen meer van elkaar dan de namen doen vermoeden.
| Opbouw | Waar zit de isolatie | Beoordeling |
|---|---|---|
| Warm dak | Op de dakvloer, zonder luchtlaag, met de dichting erbovenop | De gangbare opbouw bij nieuwbouw en renovatie. |
| Omkeerdak | Op de waterdichting, met ballast erbovenop | De dichting ligt beschermd tegen zon en temperatuurwissels. |
| Koud dak | Onder de dakvloer, verlucht met buitenlucht | Niet-conform volgens Buildwise. Bij renovatie hoort de hele opbouw aangepakt. |
Het dampscherm hoort in elk geval aan de warme zijde, dus onder de isolatie. Zit het erboven, dan sluit het het vocht op in plaats van het buiten te houden.
Waarom wordt een koud dak afgeraden?
Een koud dak wordt afgeraden omdat de verluchte spouw onder de dakvloer in de praktijk niet doet wat ze zou moeten doen. Warme, vochtige binnenlucht bereikt de koude onderkant van de dakvloer en slaat daar neer. Buildwise noemt die opbouw uitdrukkelijk niet-conform.
Voor wie zo'n dak heeft, is dat geen detail. Isolatie bijleggen onder een koud dak lost het probleem niet op maar verergert het, want de dakvloer wordt dan nog kouder.
Het advies van Buildwise is om bij een niet-conform dak de hele dakopbouw aan te pakken en er een warm dak van te maken. De technische toelichting staat bij Buildwise over het renoveren van een plat dak.
Hoe wordt het water van een plat dak afgevoerd?
Via het afschot wordt het water van een plat dak afgevoerd, naar een afvoer in het dakvlak of naar een goot aan de rand. Daarnaast hoort er een tweede uitweg te zijn voor het geval de eerste dichtslibt. Die tweede uitweg heet een noodoverloop.
Van de negen pagina's die op deze zoekterm ranken, noemt er precies een de noodoverloop. Toch is dat het onderdeel dat het verschil maakt tussen een verstopte afvoer en een ingestort dak.
Een noodoverloop zit iets hoger dan het normale waterpeil en steekt door de dakrand naar buiten. Loopt er water uit, dan weet je meteen dat de gewone afvoer aandacht vraagt.
De afvoer zelf vraagt jaarlijks nazicht, want blad en mos verzamelen zich precies op het laagste punt. Hoe dat nazicht verloopt, staat bij dakonderhoud, reinigen en ontmossen.
Waar gaat een plat dak meestal stuk?
Een plat dak gaat meestal stuk aan de randen en de doorvoeren, niet in het midden van het vlak. Overal waar de doorlopende laag onderbroken wordt of omhoog moet, ontstaat een detail dat gemaakt moet worden. De vier zwakke plekken staan hieronder opgesomd.
- De opstanden tegen een muur. De dichting moet daar omhoog en achter een profiel of slab weggewerkt worden. Te lage opstanden lopen bij hevige regen over.
- De dakdoorvoeren. Ontluchtingen, kabels en leidingen doorbreken de laag. Elke doorvoer vraagt een aparte manchet.
- De lichtkoepels en dakramen. Een koepel staat op een opstand en heeft rondom een aansluiting die mee veroudert met de rest.
- De aansluiting op de dakrand. Wind trekt aan de rand het hardst, en daar moet de dichting mechanisch vastzitten.
Dat verklaart waarom twee daken met dezelfde bedekking een heel verschillende levensduur halen. Het materiaal is bij beide gelijk, het detailwerk niet.
Kan je zelf een plat dak leggen?
Zelf een plat dak leggen kan op een tuinhuis of een carport, waar een lek weinig schade aanricht. Op een woning ligt dat anders, en het probleem zit daar zelden in het vlakke midden. De aansluitingen maken het verschil.
De zoekvraag hiernaar is groot: Google toont bij deze zoekterm drie video's over zelf leggen en twee blokken met winkelresultaten. Dat is een eerlijke vraag en verdient een eerlijk antwoord.
Wat je zelf kan, is een vlak dak zonder doorvoeren op een bijgebouw. Wat je beter niet zelf doet, is het afschot bepalen, de opstanden afwerken en het dampscherm plaatsen, want daar zitten de fouten die pas na jaren zichtbaar worden.
Wat is beter, een plat dak of een hellend dak?
Een plat dak is niet beter of slechter dan een hellend dak, maar het faalt anders. Het wint aan bruikbare ruimte, eenvoud van vorm en de mogelijkheid om er zonnepanelen of een groendak op te leggen. Het verliest op tolerantie voor fouten.
Een hellend dak vergeeft een matige uitvoering, want de zwaartekracht doet een deel van het werk. Een plat dak vergeeft niets, omdat het water er blijft liggen tot iemand het wegleidt.
De keuze tussen beide is meestal al gemaakt door de vorm van het gebouw. Welke bedekking er dan op past en wat elk materiaal kost, staat bij de soorten dakbedekking en hun levensduur en in de prijstabel voor dakwerken.
Twijfel je of jouw platte dak nog goed zit, bezorg ons dan de oppervlakte, de leeftijd en een foto waarop het na een regenbui te zien is. Waar het water blijft staan, vertelt meer dan het materiaal.
Wat deze pagina niet voor je beslist
Opbouw en faalmechanismen staan hier uitgelegd. Welke dichting op jouw dak hoort staat er niet bij, want dat hangt af van de vorm van het vlak, het aantal opstanden en wat er nu al ligt.
Een tweede grens is geruststellender dan ze klinkt. Een bestaand koud dak is niet van vandaag op morgen een probleem. Het telt op het moment dat de dichting toch vernieuwd wordt, want dan pas kan de opbouw mee veranderen.
De keuze tussen de membranen zelf staat bij EPDM tegenover roofing en PVC, met de voor- en nadelen per soort naast elkaar.
Veelgestelde vragen over platte daken
Hoeveel afschot moet een plat dak hebben?
De gangbare waarde is 2 procent, oftewel 2 cm hoogteverschil per meter. Dat volstaat om het water naar de afvoer te sturen. Het afschot wordt meestal gemaakt met afschotisolatie en niet met de draagvloer zelf.
Kan ik zelf een plat dak leggen?
Op een tuinhuis of carport kan dat, want daar richt een lek weinig schade aan. Op een woning zitten de fouten in het afschot, de opstanden en het dampscherm, en die worden pas na jaren zichtbaar.
Is een plat dak goedkoper dan een zadeldak?
Per m2 dakvlak valt een plat dak vaak lager uit, omdat er minder oppervlak en minder constructie bij komt kijken. Over de hele levensduur hangt het af van het detailwerk, want een plat dak vergeeft een matige uitvoering niet.
Wat is het verschil tussen een warm dak en een koud dak?
Bij een warm dak ligt de isolatie op de dakvloer zonder luchtlaag ertussen. Bij een koud dak ligt ze eronder, verlucht met buitenlucht. Buildwise noemt die tweede opbouw niet-conform en raadt aan de hele opbouw aan te pakken.
Waarom blijft er water op mijn plat dak staan?
Doorgaans omdat het afschot ontbreekt of omdat de constructie is gaan doorbuigen. Een derde oorzaak is een verstopte afvoer. Staand water versnelt de veroudering van de dichting op precies die plek.